Panel koleżeński w Prywatnej Szkole Podstawowej nr 1 oraz Prywatnym Gimnazjum nr 3 DONA w Krakowie odbył się 1 czerwca 2007 roku.
Planowany i przygotowany był przez panią dyrektor Bogusławę Hamiga, nauczycieli, uczniów, a także rodziców. Paneliści jeszcze przed przyjazdem zapoznali się z materiałami – Raportem z działań w ramach Programu SUS, gdzie przedstawiono procedurę podnoszenia jakości pracy szkoły zgodną realizowanymi przez szkołę standardami: 1. Najzdolniejsi uczniowie uzyskują jeszcze lepsze wyniki. 2. W szkole nauczanie powiązane jest z kształceniem umiejętności posługiwania się technologią informatyczną. 3. Szkoła wzbogaca zbiór pomocy dydaktycznych i unowocześnia go. 4. Szkoła stwarza uczniom warunki do angażowania się w życie społeczności lokalnej. Panelistami – gośćmi ze szkół susowskich, którzy po zapoznaniu się z materiałami szkoły, zwiedzeniu placówki, rozmowach z nauczycielami, uczniami i rodzicami oraz po dyskusji panelowej decydowali o przyznaniu szkole gospodarzy tytułu SUS, byli nauczyciele z następujących szkół: Gimnazjum nr 4 im. Wojska Polskiego w Chorzowie Gimnazjum im. Króla Władysława Jagiełły w Niepołomicach Szkoły Podstawowej nr 3 im. Adama Mickiewicza w Stróży Zespołu Szkół w Kłomnicach Miejskiego Gimnazjum nr 4 w Piekarach Śląskich Miejskiego Zespołu Szkół nr 1 w Będzinie Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej w Bytomiu Długi dzień pracy paneliści rozpoczęli wzmocnieni kawą, ciastem, czerwcowymi, pachnącymi truskawkami i innymi smakołykami. Po przypomnieniu zasad panelu i powitaniu gości przez p. dyrektor B. Hamiga zostaliśmy zapoznani ze specyfiką szkoły, w której gościliśmy, historią jej założenia i późniejszymi losami. Obie szkoły zostały utworzone przez Fundację Szkolną DONA. Szkołę Podstawową Rada Fundacji założyła w 1990r., a Gimnazjum w 1999r. Społeczność uczniowską obu szkół stanowią uczniowie z 9 oddziałów (134 uczniów). Stąd nasza wycieczka po tak małej szkole nie zajęła nam wiele czasu. W swoich arkuszach obserwacji paneliści podkreślali, że urzekła ich rodzinna atmosfera oraz kulturalnie zachowująca się młodzież, podobały się piękne i kolorowe sale, wystawione prace uczniów, nowoczesne wyposażenie szkoły, a także miło brzmiący dzwonek. To co zwróciło szczególną uwagę panelistów pozwolę sobie zacytować: „życzliwa atmosfera, nastawienie na nauczanie poprzez doświadczenie dziecka, samodzielne dochodzenie do wiedzy pod kierunkiem kompetentnych osób...” , „panujący ład, porządek i zachowana przez dzieci czystość”, „wzajemny szacunek dla siebie i innych”. W szkole nie ma osobnych sal dla podstawówki i gimnazjum. Nie zastosowano żadnego systemu rozgraniczającego uczniów obu szkół. Okazuje się, że na terenie jednego budynku z powodzeniem mogą uczyć się i rozwijać różne wiekowo dzieci. Co więcej takie rozwiązanie ma wiele zalet, m.in. uczy młodzież odpowiedzialności za młodszych kolegów, kształtuje pozytywne relacje różnych wiekowo grup, zapobiega nietolerancji, uczy współpracy. Przed udaniem się zajęcia lekcyjne mieliśmy przyjemność obejrzenia kilku niezwykle interesujących i treściwych prezentacji multimedialnych wykonanych jako efekt projektów uczniowskich z różnych dziedzin i przedmiotów (standard II i III). Prezentujący swoje prace uczniowie z początku troszkę stremowani, w końcowym efekcie świetnie poradzili sobie ze stresem i perfekcyjnie przedstawili nam jeden z projektów botanicznych. Trzeba przyznać, że poziom prezentacji uczniowskich, które mogliśmy oglądać także w przerwach przez cały dzień, był tak wysoki, że nauczyciele z powodzeniem mogą wykorzystywać je jako profesjonalne środki dydaktyczne. Takich prezentacji szkoła zgromadziła kilkadziesiąt, a zaletą tego typu środków dydaktycznych jest to, że jak żadne inne, bardzo ściśle wiążą się z programem i rozkładem nauczania gdyż przygotowywane są jako wprowadzenia lub podsumowania do konkretnych lekcji czy też działów przedmiotowych. Kolejnym punktem wizyty panelowej były odwiedziny na prezentowanych nam zajęciach, obrazujących pracę nad realizowanymi przez szkołę standardami.
Uczestniczyliśmy w następujących zajęciach: 1. „Optyka w doświadczeniach” – lekcja fizyki w III klasie gimnazjum (standardy: I, II, III) 2. „Australia” – lekcja języka angielskiego w klasie VI SP (standardy: I, II). 3. „Kartki okolicznościowe. Malowanie na szkle” – zajęcia kółka Salonik Sztuki dla klas I – III gimnazjum (standardy: I, IV). 4. „Szlakiem krakowskiego Getta” – lekcja historii w terenie dla klasy I gimnazjum (standard I). 5. „Właściwości wody. Bryzy. Przypływy i odpływy wód.” – lekcja dla klasy V SP (standardy: I, II, III). 6. „Rzeźba” – zajęcia kółka plastycznego dla klas I- III gimnazjum (standard I). Wszystkie zajęcia spotkały się z uznaniem panelistów - zwracaliśmy uwagę na powiązanie przebiegu oraz treści zajęć ze standardami realizowanymi w szkole, ciekawe metody i techniki pracy, relacje nauczycieli z uczniami. Racząc się przepysznymi smakołykami przygotowanymi przez szkołę żywo relacjonowaliśmy wrażenia z pobytu na zajęciach :
„Szkoła bardzo dba o poziom wykształcenia dzieci, zapewnia im odpowiednie warunki i środki dydaktyczne...”, „Praca w małych klasach jest motywująca dla nauczyciela i dla uczniów”, „Nauczyciele są kompetentni, świetnie przygotowani do zajęć, lekcje są ciekawe”, „Lekcje nastawione na zaangażowanie uczniów, pomysłowi nauczyciele...”, „Podczas lekcji nauczyciele wykorzystują pomoce dydaktyczne. Uczniowie są aktywizowani, chętnie wykonują prezentacje multimedialne. Zajęcia prowadzone są w miłej i przyjaznej atmosferze”, „Uczniowie są otwarci i zaangażowani w pracę na lekcji”, „Uczniowie wspaniale posługują się komputerem, mają dużą wiedzę, potrafią się nią dzielić, samodzielnie potrafią wykonać prezentacje komputerowe czy przygotować doświadczenie”, „Nauczyciele wykorzystują technologię informatyczną i nowoczesne pomoce naukowe, uczniowie sprawnie posługują się techniką prezentacji. Obserwuje się duże zaangażowanie uczniów na lekcjach”, „Nauczyciele dostosowują tempo pracy na lekcjach do potencjału i możliwości uczniów”, „Uczniowie chętnie biorą udział w zajęciach pozalekcyjnych, które są perfekcyjnie przygotowane merytorycznie oraz oferują dostęp do różnorodnych materiałów i technik wzbudzających zainteresowanie młodzieży”, „Uczniowie chętnie tworzą i realizują projekty rozwijające ich zdolności”.
Te głosy panelistów są poparciem na to, że szkoła w rzeczywisty sposób efektywnie pracowała nad postawionymi sobie celami w programie SUS. Podczas lekcji i zajęć pozalekcyjnych zaobserwowaliśmy efekty pracy dotyczące zwłaszcza standardów: I, II i III.
Kolejnym punktem programu naszego pobytu w Krakowie były rozmowy z przedstawicielami społeczności szkolnej: 1. Z rodzicami rozmawialiśmy na temat ich zaangażowania w życie szkoły, współpracy ze szkołą w zakresie organizowania rozmaitych akcji charytatywnych i zachęcania do nich uczniów. Pytaliśmy jak rodzice postrzegają pracę z uczniem zdolnym na terenie szkoły i w jaki sposób współpracują z nauczycielami w tym zakresie. Dyskutowaliśmy o roli technologii informatycznej, zwłaszcza dziennika internetowego w ułatwianiu kontaktu rodziców ze szkołą. „Rodzice wyrażają pozytywną opinię o pracy Rady Pedagogicznej, są dumni, ze ich dzieci uczęszczają do tej placówki, wspierają wszystkie działania szkoły, mają zaufanie o do Dyrekcji i nauczycieli”- relacjonowali po rozmowie paneliści. 2. Liderzy zespołów zadaniowych opowiedzieli nam o atmosferze pracy w ich zespołach, podzielili się doświadczeniami, które ich zdaniem miały wpływ na efektywność i skuteczność pracy zespołu zadaniowego, wspomnieli o trudnościach jakie spotykali podczas prac oraz o sposobach radzenia sobie z nimi. Dyskutowaliśmy nad rolą monitoringu i jego wpływie na modyfikację zaplanowanych działań. Nauczycieli, którzy nie uczestniczyli w szkoleniach programowych SUS zapytaliśmy jakie jest ich zdanie, co do skuteczności działań podjętych w ramach programu SUS, pytaliśmy czy ich zdaniem programy takie jak SUS wspomagają szkołę w zapewnianiu jakości oraz podnoszeniu jakości pracy. Pytaliśmy nauczycieli o sposoby pozyskiwania środków dydaktycznych, które obserwowaliśmy podczas zajęć. Rozmawialiśmy o wyzwaniach jakie niesie za sobą opieka nad najzdolniejszymi uczniami. Oto niektóre z wypowiedzi nauczycieli po spotkaniu z przedstawicielami Rady Pedagogicznej: „Nauczyciele są twórczy, mają indywidualne podejście do uczniów, udzielają sobie wsparcia, potrafią współpracować dążąc do osiągnięcia wyznaczonych w szkole celów. Kadra wie, że młodzież tej szkoły ma ogromny potencjał i stara się go jak najlepiej wykorzystać i rozwinąć wskazując uczniom kierunki działania”. 3. Przedstawiciele Samorządu Uczniowskiego wyjaśnili nam jaką rolę w SUS-ie odgrywali najważniejsi adresaci standardów czyli uczniowie, jak włączali się w działania podnoszące jakość w ich szkole, jak pomagali nauczycielom w realizacji tego programu. Pytaliśmy młodzież czy podczas codziennych zajęć szkolnych rzeczywiście mogą rozwijać większość swoich uzdolnień, czy pracę nad projektami multimedialnymi uważają za dodatkowe obowiązki czy też jest to dla nich atrakcyjna forma zdobywania wiedzy i umiejętności. Interesowało nas zaangażowanie uczniów w akcje charytatywne, pytaliśmy z czyjej inicjatywy najczęściej rodzą się pomysły kolejnych akcji. „Uczniowie są bardzo otwarci, związani ze szkołą, widać, iż w szkole czują się jak w drugim domu. Szkoła stawia przez nimi wysokie wymagania i cele, a oni wykonują je jak najlepiej potrafią, kształcąc się w każdym kierunku i podejmując różne wyzwania” – komentowała panelistka po spotkaniu z uczniami. Spotkania te, ich przebieg, wnioski z dyskusji utwierdzały nas w przekonaniu, że szkoła zasługuje na przyznanie jej tytułu Szkoły Uczącej Się. Po smakowitym obiadku i krótkiej przerwie na zebranie refleksji z pierwszej części wizyty panelowej udaliśmy się na długo oczekiwany panel. Liderki zespołów zadaniowych rzeczowo zaprezentowały przebieg i efekty działań we wszystkich czterech standardach. Po perfekcyjnie przygotowanej prezentacji działań szkoły w programie SUS widać było, że cel dotyczący rozwijania umiejętności posługiwania się technologia komputerową osiągnięty . PodczasJzostał celująco nie tylko przez uczniów, ale także przez nauczycieli dyskusji panelowej skupiliśmy się na analizie I i IV standardu. Wspólnie zastanawialiśmy się nad tym jakie metody pracy z uczniami zdolnymi są najskuteczniejsze oraz jak efektywnie motywować uczniów do udziału w konkursach. Doszliśmy do wniosku, że w tej materii oprócz motywacji i dopingowania uczniów ze strony nauczyciela, bardzo ważne jest wsparcie rodziców. Wszyscy byliśmy także zgodni co do tego, że trudno zakładać wzrost liczby finalistów i laureatów konkursów o jakiś konkretny procent czy liczbę. Dla każdej szkoły – małej czy dużej, powszechnej czy prywatnej, najważniejszy jest udział uczniów w różnych konkursach i proces przygotowania do tych konkursów. To podczas przygotowań uczniowie poszerzają swą wiedzę i zdobywają nowe umiejętności. Na wynik końcowy nie zawsze mamy całkowity wpływ – składa się na niego wiele czynników, w tym także umiejętność zapanowania nad stresem. Natomiast to my, nauczyciele mamy zasadniczy wpływ na to, aby nasi uczniowie startowali w konkursach i byli do nich dobrze przygotowani. Dyskutowaliśmy także nad rolą testów próbnych, zajęć pozalekcyjnych oraz konsultacji jako form zajęć przygotowujących uczniów do testów zewnętrznych, które wpływają na wysokie wyniki uczniów ze sprawdzianu czy egzaminu. Dyskusja ta doprowadziła do rozważań o coraz częściej ostatnio poruszanym temacie związanym z pojęciem szkolnej wartości dodanej. Analizując pracę nad IV standardem wybranym przez szkołę ubiegającą się o tytuł SUS, również poruszyliśmy kilka istotnych kwestii, np. wpływu udziału uczniów w akcjach charytatywnych na proces ich wychowania. Zastanawialiśmy się jak brać udział w akcjach charytatywnych, jak samodzielnie organizować takie akcje, aby nie odbywało się to kosztem zajęć szkolnych. Doszliśmy do wniosku, że najważniejsze w tego typu działaniach jest doprowadzenie do zmiany w sposobie angażowania się uczniów, a także rodziców, w tego typu akcje – z biernego na czynny. Oczywiście zgodni byliśmy co do tego, że bez współpracy z rodzicami organizowanie czy nawet włączanie się uczniów w działalność charytatywną czy wolontariacką jest praktycznie niemożliwe. Podczas naszych rozważań, dotyczących obu analizowanych celów, padało wiele dobrych praktyk stosowanych również w szkołach panelistów, którzy brali udział w dyskusji. Zgodnie z procedurą po dyskusji panelowej udaliśmy się na wewnętrzną, zamkniętą naradę. Większość panelistów sposób przedstawienia pracy szkoły w materiałach przygotowanych na panel ocenili jako bardzo dobry, nieliczni jako dobry. Każdy z panelistów wypowiadał się czy jest za przyznaniem szkole tytułu i argumentował swoje stanowisko:
„Widać było, iż szkoła stara się w pełni realizować wybrane cele” „Działania szkoły zmierzające do realizacji wybranych celów przebiegały zgodnie z procedurami SUS” „Można było zauważyć wysoki poziom kultury osobistej uczniów, szacunek wobec siebie i nauczycieli” „Zauważalny był dobry kontakt nauczycieli z uczniami, miły, przyjazny i pogodny stosunek nauczycieli do uczniów” „Szkoła wspiera wszechstronny rozwój dzieci, bardzo chętnie uczęszczających na różnorodne zajęcia pozalekcyjne, które są doskonale przygotowane i w rzeczywisty sposób pozwalają na rozwijanie zainteresowań uczniów, a tym samym wpływają na wysokie wyniki nauczania” „Akcje charytatywne i wolontariat podejmowane w ramach IV standardu to bardzo ważny element wychowawczy, który uwrażliwia młodzież na potrzeby drugiego człowieka i uczy dzielenia się swoimi dobrami oraz swoim potencjałem, zdolnościami czy czasem” „Uczestnicząc w rozmowach z rodzicami dało się wyczuć bardzo duże poparcie rodziców dla działań Dyrekcji Szkoły oraz nauczycieli. Ta akceptacja wyrażana jest nie tylko dla sposobu uczenia ale przede wszystkim dla filozofii wychowania, która jest realizowana w tej szkole” „Rodzice są zadowoleni, wręcz dumni, że ich dzieci chodzą do tej szkoły, nastawionej na efekty nauczania i umiejętnie wykorzystującej potencjał uczniów” „Najważniejszą rzeczą w tej szkole jest ciągła chęć podnoszenia jakości swojej pracy. Startując z wysokiego poziomu, nauczyciele nie spoczywają na laurach i dużym potencjale uczniów, którzy zapisują się do szkoły, ale cały czas podnoszą poziom pracy w placówce” - to tylko część argumentów jakie padały podczas głosowania.
Jako szczególnie korzystne działania podjęte przez szkołę w ramach celów założonych w programie SUS uczestnicy panelu uznali: organizowanie licznych akcji charytatywnych, rozwijanie idei wolontariatu, comiesięczne testy egzaminacyjne i wprowadzenie indeksów, doskonalenie techniki informacyjnej poprzez projekty multimedialne oraz inne metody, Organizowanie dużej liczby, ciekawych zajęć pozalekcyjnych, indywidualna praca z uczniami zdolnymi. Jedynymi radami dla szkoły jakie przychodziły nam do głowy to dalsze kontynuowanie tak efektywnej pracy, życzymy aby Wasz zapał nie osłabł i abyście dalej pracowali na tak wysokich obrotach. Decyzję o przyznaniu szkole tytułu SUS podjęliśmy oczywiście jednogłośnie. Prywatnej Szkole Podstawowej nr 1 oraz Prywatnemu Gimnazjum nr 3 DONA w Krakowie życzymy zatem kolejnych sukcesów i gratulujemy otrzymania tytułu Szkoły Uczącej Się. Za współpracę w okresie realizacji zamierzonych celów, podczas tworzenia raportu z działań szkoły oraz przygotowania planu wizyty panelowej serdecznie dziękuję p. Dyrektor Szkoły - Bogusławie Hamiga, szkolnej rzeczniczce SUS – p. Agnieszce Tanistra oraz liderkom zespołów zadaniowych i wszystkim nauczycielom.